Miasto Sieniawa
Jesteś tutaj: Strona główna
Fragment książki Kazimierza Kuśnierza

Rozwiązanie przestrzenne Sieniawy w płaszczyźnie wzajemnej zależności rezydencja - miasto, należy do dość licznej grupy przykładów, w których oba podstawowe elementy nie są ze sobą powiązane. Układ sprzeżony, zniesiony z początkiem XVIII wieku, czerpał swe wzajemne związki przestrzenne z lokalizacji w bezpośrednim sąsiedztwie obu podstawowych komponentów, wspólnie realizowanej funkcji obronnej itp. Osiemnastowieczny zespół pałacowy został odsunięty od miasta, a funkcja obronna utraciła na znaczeniu. Odpadła więc część przesłanek definiujących zasady sprzężenia, a innych przesłanek, zależności kompozycyjnych nie było. Stąd pozostały tylko zależności formalne, wynikające z podległości prawno - ustrojowych miasta w stosunku do dworu, co nie znalazło odwzorowania w realizowanej koncepcji planistycznej. Charakterystyka tego rozwiazania przynosi jego spostrzeżenia natury bardziej szczegółowej.

Układ przestrzenny zespołu pałacowo - ogrodowego oparty został na wzorach szkoły grancuskiego baroku, tworząc mutację dostosowaną do określonych warunków i stanu zagospodarowania, a przez to mozliwości realizacyjnych. Mimo długiego okresu powstawania, spowodowanego różnymi losami jego właścicieli, rozplanowanie to w zasadniczych elementach współtworzących, jak się zdaje, konsekwentnie zostało doprowadzone do końca, tworząc bardzo zwartą i logiczną strukturę. Złożyły się na nia: pałac z umieszczonym po lewej stronie podjazdem zamkniętym po bokach oficynami oraz przypuszczalnie trójosiowym układem drożnym, po drugiej zaś stronie trójdzielnym założeniem ogrodowym (partery kwiatowe - lasy - boskiety strzyżone), oddzielonym od rezydencji basenami wodnymi. Z drugiej strony ogród zamykał labirynt, wzgórek widokowy oraz cztery baseny wodne.

Zabudowa miejska została, w myśl wówczas obowiązujących zasad ujednolicona, zarówno w odniesieniu do domów mieszkalnych w centrum, na przedmieściach, jak i głównych obiektów ośrodka. Domy w rynku były murowane, dwukondygnacyjne, podcieniowe. Na przedmieściach i "dzielnicach" obrzeżnych rynku dominowały zabudowania drewniane, parterowe, o konstrukcji węgłowej lub sumikowołątkowej, często wymieniane wskutek pożarów, ale odbudowywane w myśl zasad dyktowanych tradycją budowania.

Ratusz, przypuszczalnie przebudowany z początkiem XVIII w. oraz oba kościoły i klasztor, powstałe w połowie tego stulecia, zbudowano w jednolitym stylu barokowym, z zastosowaniem analogicznego detalu architektonicznego (pilastry, gzymsy, wieżyczki itp.). Podobnie zapewne pałac, aczkolwiek pierwsze przekazy ikonograficzne rejestrują wygląd jego elewacji frontowej już po przebudowie, która nastąpiła w latach XVIII wieku.